Słownik tradingu: ponad 100 terminów

Świat handlu na kapitale prop firmy ma własny język. Opanowanie tej terminologii nie tylko pomoże Ci lepiej zrozumieć zasady prop firm, ale też pozwoli skutecznie rozmawiać z innymi traderami i podejmować lepiej poinformowane decyzje.

W tym kompletnym przewodniku zebraliśmy wszystkie terminy, które musisz znać, pogrupowane tematycznie, żeby łatwiej było się uczyć.

Prop firmy i challenge'e

Challenge / Wyzwanie

Test, który musisz zdać, żeby wykazać się umiejętnościami handlu, zanim dostaniesz konto fundowane. Zwykle obejmuje cele zysku i limity strat, których musisz przestrzegać przez określony czas.

Combine

Termin, którym część prop firm nazywa swój proces weryfikacji. Działa tak samo jak challenge: musisz osiągnąć cele, przestrzegając zasad ryzyka.

Evaluation Phase / Faza challenge'a

Okres, w którym oceniany jest Twój handel. Część prop firm ma jedną fazę (1-step), inne dwie (2-step), a każda faza ma własne cele.

Funded Account / Konto fundowane

Konto handlowe, które dostajesz po zdaniu challenge'a. Handlujesz kapitałem prop firmy i dostajesz procent wypracowanych zysków.

Instant Funding / Konto natychmiastowe

Model prop firmy, w którym wchodzisz prosto na konto fundowane, bez wcześniejszego challenge'a. Zwykle wiąże się z ostrzejszymi zasadami albo wyższym kosztem na wejściu.

Payout / Wypłata

Proces wypłacania zysków wypracowanych na koncie fundowanym. Każda prop firma ma własne zasady wypłat (częstotliwość, minima, metody płatności).

Profit Split / Podział zysków

Procent zysków przypadający Tobie jako traderowi. Na przykład profit split 80/20 oznacza, że dostajesz 80% zysków, a prop firma zatrzymuje 20%.

Reset

Opcja oferowana przez część prop firm, pozwalająca zrestartować challenge po jego oblaniu, zwykle taniej niż zakup nowego konta. Twój postęp wraca do zera.

Simulated Account / Konto symulowane

Konto odwzorowujące warunki prawdziwego rynku, ale bez realnego kapitału w grze. Większość prop firm futures działa na kontach symulowanych nawet po „sfundowaniu”.

Scaling Plan / Plan skalowania

Program pozwalający zwiększać wielkość konta i liczbę kontraktów, którymi możesz handlować, w miarę jak wykazujesz powtarzalność i zyskowność.

Zarządzanie ryzykiem

Drawdown / Obsunięcie kapitału

Spadek wartości Twojego konta od jego szczytu. To kluczowa miara, którą prop firmy monitorują bez przerwy.

Trailing Drawdown / Drawdown kroczący

Rodzaj drawdownu, który przesuwa się w górę wraz z Twoimi zyskami, ale nigdy nie schodzi w dół. Jeśli Twoje konto rośnie z $50,000 do $51,000, limit drawdownu podnosi się proporcjonalnie.

EOD Drawdown / Drawdown na zamknięcie dnia

Drawdown liczony na koniec dnia handlowego (End of Day). Aktualizuje się dopiero po zamknięciu pozycji, a nie w czasie rzeczywistym w trakcie handlu.

Intraday Drawdown / Drawdown śróddzienny

Drawdown liczony w czasie rzeczywistym w trakcie sesji. Bardziej restrykcyjny niż EOD, bo uwzględnia straty niezrealizowane.

Static Drawdown / Drawdown statyczny

Drawdown, który się nie przesuwa. Jeśli Twój maksymalny limit straty wynosi $2,500, zawsze będzie to $2,500, niezależnie od tego, ile zarobisz. To rodzaj najkorzystniejszy dla tradera.

Daily Loss Limit / Dzienny limit straty

Maksymalna kwota, jaką możesz stracić w ciągu jednego dnia handlowego. Przekroczenie tego limitu zwykle oznacza złamanie zasad.

Max Loss / Strata maksymalna

Maksymalna łączna kwota, jaką możesz stracić, zanim stracisz konto. Znana też jako „maximum drawdown” albo „trailing threshold”.

Profit Target / Cel zysku

Poziom zysku, który musisz osiągnąć, żeby zdać challenge albo zakwalifikować się do wypłaty. Na przykład wypracowanie $3,000 zysku, żeby zdać challenge.

Consistency Rule / Zasada spójności

Wymóg, żeby żaden dzień nie stanowił więcej niż określony procent Twoich całkowitych zysków. Ma nie dopuścić do zdania challenge'a jednym szczęśliwym dniem.

Minimum Trading Days / Minimalne dni handlowe

Minimalna liczba dni, przez które musisz handlować, żeby zamknąć challenge albo zakwalifikować się do wypłaty. Promuje powtarzalność zamiast szybkich wyników.

Futures i kontrakty

Futures / Kontrakty terminowe

Kontrakty finansowe zobowiązujące kupującego do kupna (a sprzedającego do sprzedaży) danego aktywa w przyszłej dacie po z góry ustalonej cenie. To wysoce płynne i lewarowane instrumenty pochodne.

Contract / Kontrakt

Standardowa jednostka handlu na futures. Każdy instrument ma inną specyfikację kontraktu (wielkość, wartość ticka, godziny itd.).

Standard Contract / Kontrakt standardowy

Pełna wielkość kontraktu futures. Na przykład standardowy kontrakt ES odpowiada $50 na punkt indeksu S&P 500.

Mini Contract / Minikontrakt

Zmniejszona wersja kontraktu standardowego, zwykle 1/5 wielkości. E-mini są najpopularniejsze wśród futures na indeksy.

Micro Contract / Mikrokontrakt

Wersja jeszcze mniejsza, zwykle 1/10 mini albo 1/50 standardu. Idealna dla traderów z małymi kontami i do precyzyjnego zarządzania ryzykiem.

Tick

Minimalny ruch ceny, jaki może wykonać instrument. Na przykład na ES minimalny tick to 0,25 punktu.

Tick Value / Wartość ticka

Wartość pieniężna jednego ticka. Na ES tick (0,25 punktu) jest wart $12.50 na kontrakt. Na MES (mikro) — $1.25.

Point / Punkt

Jednostka miary ceny. Punkt na ES odpowiada 4 tickom ($50). Nie mylić z tickiem.

Lot

Alternatywne określenie kontraktu. „Handlować 2 lotami” znaczy handlować 2 kontraktami. W polskim żargonie futures się go nie używa — mówi się po prostu o kontraktach.

Margin / Depozyt zabezpieczający

Kwota wymagana jako zabezpieczenie otwarcia pozycji. Na futures depozyt stanowi ułamek całkowitej wartości kontraktu.

Intraday Margin / Depozyt śróddzienny

Obniżony depozyt wymagany dla pozycji zamykanych tego samego dnia. Zwykle znacznie niższy niż depozyt overnight.

Overnight Margin / Depozyt overnight

Depozyt wymagany do utrzymania otwartych pozycji poza regularnymi godzinami rynku. Wyraźnie wyższy niż śróddzienny.

Leverage / Dźwignia

Możliwość kontrolowania większych pozycji przy mniejszym kapitale. Futures są instrumentami z natury lewarowanymi.

Notional Value / Wartość nominalna

Całkowita wartość kontraktu w dolarach. Na przykład jeśli ES stoi na 5000 punktach, wartość nominalna wynosi $250,000 (5000 × $50).

Popularne instrumenty

ES (E-mini S&P 500)

Kontrakt futures na indeks S&P 500. Jeden z najbardziej płynnych instrumentów na świecie. Tick: 0,25 punktu ($12.50).

MES (Micro E-mini S&P 500)

Wersja mikro ES. 1/10 wielkości. Tick: 0,25 punktu ($1.25). Idealny dla małych kont.

NQ (E-mini Nasdaq 100)

Kontrakt futures na indeks Nasdaq 100. Bardziej zmienny niż ES. Tick: 0,25 punktu ($5.00).

MNQ (Micro E-mini Nasdaq 100)

Wersja mikro NQ. 1/10 wielkości. Tick: 0,25 punktu ($0.50).

YM (E-mini Dow)

Kontrakt futures na Dow Jones Industrial Average. Tick: 1 punkt ($5.00).

MYM (Micro E-mini Dow)

Wersja mikro YM. Tick: 1 punkt ($0.50).

RTY (E-mini Russell 2000)

Kontrakt futures na indeks małych spółek Russell 2000. Tick: 0,1 punktu ($5.00).

M2K (Micro E-mini Russell 2000)

Wersja mikro RTY. Tick: 0,1 punktu ($0.50).

CL (Crude Oil / Ropa naftowa)

Kontrakt futures na ropę naftową WTI. Bardzo zmienny. Tick: 0,01 ($10.00 na kontrakt).

MCL (Micro Crude Oil)

Wersja mikro CL. 1/10 wielkości. Tick: 0,01 ($1.00).

GC (Gold / Złoto)

Kontrakt futures na złoto. Tick: 0,10 ($10.00 na kontrakt na 100 uncji).

MGC (Micro Gold)

Wersja mikro GC. Tick: 0,10 ($1.00 na kontrakt na 10 uncji).

SI (Silver / Srebro)

Kontrakt futures na srebro. Tick: 0,005 ($25.00 na kontrakt na 5000 uncji).

ZB (30-Year Treasury Bond)

Kontrakt futures na 30-letnie obligacje skarbowe USA. Popularny w handlu stopami procentowymi.

6E (Euro FX)

Kontrakt futures na parę EUR/USD. Tick: 0,00005 ($6.25).

Ogólna terminologia tradingu

Long / Pozycja długa

Pozycja kupna. Obstawiasz wzrost ceny. „Wejść na długo” albo „być długo” znaczy mieć otwartą pozycję kupna.

Short / Pozycja krótka

Pozycja sprzedaży. Obstawiasz spadek ceny. Na futures wejście na krótko jest równie łatwe jak na długo.

Entry / Wejście

Punkt, w którym otwierasz pozycję. Cena wejścia wyznacza Twój punkt odniesienia dla zysków i strat.

Exit / Wyjście

Punkt, w którym zamykasz pozycję. Może być z zyskiem (take profit), ze stratą (stop loss) albo na zero (break-even).

Stop Loss

Zlecenie automatycznie zamykające pozycję, kiedy cena dojdzie do z góry ustalonego poziomu straty. Podstawowe narzędzie zarządzania ryzykiem.

Take Profit / Cel

Zlecenie automatycznie zamykające pozycję po dojściu do z góry ustalonego poziomu zysku.

Break-even

Punkt, w którym transakcja nie przynosi ani zysku, ani straty. „Przesunąć stopa na break-even” znaczy ustawić stop lossa na cenie wejścia.

Risk/Reward Ratio / Stosunek zysku do ryzyka

Relacja tego, czym ryzykujesz, do tego, co chcesz zarobić. R:R 1:2 oznacza ryzykowanie $100, żeby zarobić $200.

R (jednostka ryzyka)

Standardowa miara oparta na Twoim ryzyku na transakcję. Jeśli ryzykujesz $100 i zarabiasz $300, zarobiłeś 3R.

Position Sizing / Dobór wielkości pozycji

Ustalanie, iloma kontraktami handlować, na podstawie kapitału i tolerancji ryzyka. Kluczowe dla zarządzania ryzykiem.

Scaling In / Wejście stopniowe

Otwieranie pozycji partiami zamiast całości naraz. Pozwala uśrednić cenę wejścia.

Scaling Out / Wyjście stopniowe

Zamykanie pozycji partiami, realizując część zysku i pozwalając reszcie pracować.

Averaging Down / Uśrednianie w dół

Dokładanie do stratnej pozycji, żeby poprawić średnią cenę. Ryzykowna strategia, niezalecana początkującym.

Style handlu

Scalping

Styl handlu o skrajnie krótkim horyzoncie. Transakcje trwają od sekund do minut i celują w małe ruchy.

Day Trading

Handel śróddzienny. Wszystkie pozycje otwierasz i zamykasz tego samego dnia. Nie ma ekspozycji przez noc.

Swing Trading

Trzymanie pozycji przez dni albo tygodnie, żeby złapać większe ruchy. Wymaga depozytu overnight.

Position Trading

Trzymanie pozycji przez tygodnie albo miesiące. Bliżej temu do inwestowania niż do aktywnego handlu.

News Trading

Handel oparty na wydarzeniach informacyjnych i danych makroekonomicznych. Wymaga szybkości i rozumienia wpływu newsów.

Algorithmic Trading / Trading algorytmiczny

Wykorzystanie automatycznych programów do zawierania transakcji. Nazywany też algo tradingiem albo handlem automatycznym.

Analiza i rynek

Price Action

Analiza oparta wyłącznie na ruchu ceny, bez wskaźników. Obejmuje formacje świecowe, kluczowe poziomy i strukturę rynku.

Support / Wsparcie

Poziom ceny, na którym rynek historycznie znajdował kupujących i odbijał w górę.

Resistance / Opór

Poziom ceny, na którym rynek historycznie znajdował sprzedających i odbijał w dół.

Trend

Ogólny kierunek rynku. Może być wzrostowy (uptrend), spadkowy (downtrend) albo boczny (sideways/range).

Breakout / Wybicie

Moment, w którym cena z przekonaniem przechodzi przez istotny poziom wsparcia albo oporu.

Pullback / Korekta

Chwilowy ruch przeciwny do głównego trendu. Potencjalna okazja do wejścia zgodnie z trendem.

Consolidation / Konsolidacja

Okres, w którym cena porusza się bokiem w wąskim zakresie. Zwykle poprzedza wybicie.

Volume / Wolumen

Liczba kontraktów zawartych w danym okresie. Wysoki wolumen potwierdza ruchy; niski sugeruje słabość.

Volatility / Zmienność

Miara tego, jak mocno waha się cena. Wysoka zmienność oznacza duże i szybkie ruchy.

Gap / Luka

Pusta przestrzeń między zamknięciem jednej sesji a otwarciem następnej. Luki często działają jak magnes na cenę.

Session / Sesja

Wyznaczony okres handlu. Główne sesje to azjatycka, londyńska i nowojorska, każda o własnej charakterystyce.

RTH (Regular Trading Hours)

Regularne godziny rynku. Dla amerykańskich futures na indeksy zwykle 9:30–16:00 ET.

ETH (Extended Trading Hours) / Globex

Rozszerzone godziny handlu. Futures handluje się niemal 24/5, ale największa płynność jest w RTH.

Opening Range

Zakres cen ustalony w pierwszych minutach sesji. Wiele strategii traktuje go jako punkt odniesienia.

VWAP (Volume Weighted Average Price)

Średnia cena ważona wolumenem. Wskazuje „sprawiedliwą” cenę dnia i działa jak dynamiczne wsparcie/opór.

Platformy i wykonanie

Order Types / Rodzaje zleceń

Market Order / Zlecenie rynkowe: wykonuje się natychmiast po najlepszej dostępnej cenie. Gwarantuje wykonanie, ale nie cenę.

Limit Order / Zlecenie z limitem: wykonuje się wyłącznie po wskazanej cenie albo lepszej. Gwarantuje cenę, ale nie wykonanie.

Stop Order / Zlecenie stop: zamienia się w zlecenie rynkowe, kiedy cena dojdzie do wskazanego poziomu. Używane do stop lossów.

Stop Limit Order: po aktywacji zamienia się w zlecenie z limitem (nie rynkowe). Większa kontrola, ale ryzyko braku wykonania.

Fill / Wykonanie

Moment, w którym Twoje zlecenie zostaje zrealizowane. „Got filled” znaczy, że zlecenie się wykonało.

Partial Fill / Wykonanie częściowe

Sytuacja, w której realizuje się tylko część zlecenia. Częstsza przy dużych zleceniach z limitem.

Slippage / Poślizg

Różnica między ceną oczekiwaną a rzeczywistą ceną wykonania. Pojawia się na szybkich rynkach albo przy słabej płynności.

Spread

Różnica między najlepszą ceną kupna (bid) a najlepszą ceną sprzedaży (ask). Płynne rynki mają wąskie spready.

Bid

Najwyższa cena, jaką ktoś jest gotów zapłacić. Jeśli sprzedajesz, dostajesz cenę bid.

Ask / Offer

Najniższa cena, po której ktoś jest gotów sprzedać. Jeśli kupujesz, płacisz cenę ask.

DOM (Depth of Market) / Głębokość rynku

Narzędzie pokazujące wszystkie oczekujące zlecenia kupna i sprzedaży na różnych poziomach ceny. Nazywane też „Level 2” albo „arkuszem zleceń”.

Tape / Time & Sales

Zapis wszystkich zawartych transakcji w czasie rzeczywistym, z ceną, wielkością i godziną.

Bracket Order

Zlecenie, które automatycznie ustawia stop lossa i take profita razem z wejściem.

OCO (One Cancels Other)

Dwa powiązane zlecenia, w których wykonanie jednego automatycznie anuluje drugie.

Handel symulowany i przygotowanie

Paper Trading / Handel symulowany

Ćwiczenie handlu bez prawdziwych pieniędzy. Niezbędne, żeby wyrobić umiejętności przed zaryzykowaniem kapitału.

Sim Account / Konto symulacyjne

Konto odwzorowujące warunki prawdziwego rynku, ale z fikcyjnymi pieniędzmi.

Backtesting

Testowanie strategii na danych historycznych, żeby ocenić, jak by się sprawdziła.

Forward Testing

Testowanie strategii w czasie rzeczywistym (zwykle na symulacji), żeby zweryfikować wyniki backtestingu.

Trading Journal / Dziennik tradera

Szczegółowy zapis wszystkich Twoich transakcji. Podstawowe narzędzie do poprawy wyników i wyłapywania własnych wzorców.

Trading Plan / Plan handlowy

Dokument określający Twoją strategię, zasady wejścia i wyjścia, zarządzanie ryzykiem i rutyny. Handel bez planu to hazard.

Metryki wyników

Win Rate / Skuteczność

Procent zyskownych transakcji. 50% znaczy, że wygrywasz połowę transakcji.

Average Win / Średni zysk

Średnia kwota, którą zarabiasz na zyskownych transakcjach.

Average Loss / Średnia strata

Średnia kwota, którą tracisz na stratnych transakcjach.

Expectancy / Wartość oczekiwana

Średni spodziewany zysk na transakcję z uwzględnieniem win rate'u oraz średniej wielkości zysków i strat.

Profit Factor

Zyski brutto podzielone przez straty brutto. Profit factor 2 znaczy, że zarabiasz $2 na każdego straconego $1.

Sharpe Ratio

Miara zwrotu skorygowanego o ryzyko. Im wyższa, tym lepiej. Uwzględnia zmienność Twoich wyników.

Maximum Drawdown

Największy spadek od szczytu do dołka na Twojej krzywej kapitału. Mierzy najgorszy scenariusz z historii.

Psychologia tradingu

FOMO (Fear Of Missing Out)

Strach przed przegapieniem okazji. Prowadzi do wchodzenia bez poprawnego setupu albo do gonienia ceny.

Revenge Trading

Impulsywny handel po stracie, w próbie szybkiego odrobienia. Zwykle kończy się większymi stratami.

Tilt

Rozchwiany stan emocjonalny, w którym podejmujesz nieracjonalne decyzje. Termin wzięty z pokera.

Overtrading

Nadmierny handel, czy to liczbą transakcji, czy wielkością pozycji. Często efekt FOMO albo revenge tradingu.

Analysis Paralysis / Paraliż analityczny

Niezdolność do działania z powodu nadmiaru analizy. Informacji zawsze jest więcej, ale w którymś momencie trzeba zdecydować.

Discipline / Dyscyplina

Zdolność do powtarzalnego trzymania się planu handlowego, bez ulegania emocjom.

Edge / Przewaga

Statystyczna przewaga, jaką Twoja strategia ma nad rynkiem. Bez edge'a uprawiasz hazard.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między kontem challenge'owym a kontem fundowanym?

Challenge to test, za który płacisz, żeby pokazać, że przestrzegasz zasad. Konto fundowane przychodzi później i to na nim zaczynasz odbierać część zysków. Zasady prawie nigdy nie są w obu takie same.

Co znaczy, że konto jest symulowane?

Że handlujesz w środowisku symulacyjnym z prawdziwymi danymi rynkowymi, a nie na rynku za pieniądze firmy. Wypłaty, które odbierasz, są prawdziwe; wykonanie Twoich zleceń nie trafia na rynek.

Czym jest profit split?

Procentem zysków, który zostaje u Ciebie. Na futures typowo jest to od 80% do 100% dla tradera, czasem z pierwszym progiem w całości dla Ciebie i resztą dzieloną.

Czym jest payout?

Odbiorem zysków z konta fundowanego. Każda firma stawia własne warunki: minimalną kwotę, minimalną liczbę przehandlowanych dni, a czasem limit na jedną wypłatę — i to właśnie ten ostatni najczęściej umyka ludziom.

Podsumowanie

Opanowanie tego słownictwa to pierwszy krok do zostania zawodowym traderem. Nie tylko pomoże Ci lepiej rozumieć zasady prop firm i mechanikę rynku, ale też pozwoli szybciej uczyć się z innych materiałów i skutecznie rozmawiać ze społecznością traderów.

Wskazówka: dodaj tę stronę do zakładek i zaglądaj tu za każdym razem, gdy trafisz na termin, którego nie pamiętasz. Z czasem całe to słownictwo wejdzie Ci w krew.